Podstawowe informacje
Miejscowość
Śniatycze
Województwo
lubelskie
Powiat
zamojski
Gmina
Komarów-Osada
Obszar AZP
90-90
Nr stanowiska w miejscowości
1
Nr stanowiska na obszarze
1
Forma terenowa
terasa nadzalewowa
Pokrycie terenu
las, nieużytek
Chronologia
IX-XII w. ?
Cechy
Forma
Stan zachowania
Powierzchnia całości
dwuczłonowe, owalne
zniszczone w części
3
Znaleziska
-
Opis

Grodzisko w Śniatyczach usytuowane  jest w dolinie rzeki Sieniochy na piaszczystym wyniesieniu-cyplu, pierwotnie zapewne otoczonym wodami. Obecnie teren ten jest zalesiony, okalają go łąki i pola porozcinane rowami melioracyjnymi. Pod względem podziałów geograficznych jest to mezoregion Kotliny Hrubieszowskiej.
Grodzisko w planie ma kształt nieregularnego owalu z dodatkowym członem od wschodu. Budują je dwa wały – jeden dookolny o średnicy około 140-170 m (pow. ok. 2 ha) oraz łączący się z nim łukowaty zamykający mniejszą przestrzeń o wymiarach około 60 x 160 m (pow. ok. 1 ha). Przebieg wałów jest dobrze czytelny na NMT, natomiast w terenie widać je tylko częściowo. Na podstawie  zobrazowania lidarowego czytelne jest zniszczenie nasypu od strony południowo-wschodniej.
Grodzisko w terenie zostało zlokalizowane w 1990 roku na podstawie informacji pochodzących od mieszkańców wsi i sondażowo przebadane 2 lata później. W 1995 roku zostało uwzględnione na mapie wczesnośredniowiecznych stanowisk jako obiekt wczesnopaństwowy. Nie znalazło się natomiast w opracowaniu S. Hoczyk-Siwkowej (1999), czy wcześniej J. Gurby (1976). Jako obiekt wczesnośredniowieczny opisał je w swoim katalogu J. Poleski. Podczas badań powierzchniowych AZP z 2008 roku zostało zweryfikowane ponownie z informacją o niszczeniu wałów wkopami rabunkowymi. Niestety w trakcie penetracji nie pozyskano materiału wczesnośredniowiecznego. Warto jednak wspomnieć o obecności materiałów neolitycznych, z epoki brązu i okresu rzymskiego.
Jedyne jak dotąd badania przeprowadziła E. Prusicka-Kołcon w 1992. Założono 3 wykopy o powierzchni 47,5 m2 w części północno-wschodniej obiektu koncentrując się na rozpoznaniu wału (wyk. I, II), rowu-fosy (wyk. II) i majdanu (wyk. III). Badaniami objęto widoczny wówczas wał dookolny. Opisy i publikowane przekroje wału wskazują na niewielką zachowaną wysokość nasypów (0,5 do 1,1 m) jednak, jak się wydaje się, nieco szerszych u podstawy (do 4 m), z być może ściętą/wyrównaną warstwą humusu (?). W nasypie nie stwierdzono obecności konstrukcji drewnianych. Profil zagłębienia (rowu-fosy) o łukowatym przekroju miał szerokość 3-3,5 m i głębokość około 1 m. W wykopie II odkryto naczynie datowane na VI-VII w., natomiast w nasypie wału (wyk. I i II) wystąpiły fragmenty ceramiki wczesnośredniowiecznej. W wykopie III założonym na majdanie nie odkryto żadnych śladów osadnictwa.
Ważnym elementem jest położenie obiektu na piaszczystym, obronnym z natury cyplu, wzdłuż niewielkiego co prawda cieku Sieniochy, ale skomunikowanego z Huczwą. Istotne są również relacje z pobliskim zespołem osadniczym w Czermnie oddalonym o około 13 km. Zastanawia także brak stanowisk osadowych w pobliżu obiektu – najbliższe ślady osadnicze znajdują się po drugiej stronie Sieniochy i dopiero koncentracja stanowisk w odległości około 1 km na wschód w dolinie rzeki. Po części może to wynikać z utrudnionej penetracji na terenie zalesionym.
Założenie w Śniatyczach pozostaje nadal obiektem o niesprecyzowanej chronologii, różnie interpretowanej – wczesnośredniowiecznej, z IX/X-XII w., XI-XII w., czy wczesnopaństwowej. Jego funkcję grodu potwierdza zarejestrowany układ wałów – dookolnego z 2-hektarowym majdanem i o łukowatym przebiegu zamykającym przestrzeń niemal 1-hektarowego „podgrodzia” (?). Za „plemienną” chronologią przemawiałaby wielkość obiektu (jako założenie refugialne?), choć sam już układ wałów z wydzielonym „podgrodziem” wskazywałby na okres młodszy. Nie można wykluczyć dwufazowości obiektu.

-
Badania archeologiczne
Rok (rozpoczęcia)
Kierownik badań
Rodzaj badań
Miejsce przechowywania zbiorów
1992
E. Prusicka-Kołcon
badania sondażowe
-
Literatura
T. Dzieńkowski Marcin Wołoszyn, Grody plemienne (VIII-X w.) i z okresu przełomu X/XI wieku ze wschodniej Lubelszczyzny, [w:] Grody z okresu plemiennego na Lubelszczyźnie, s. 175-236.
E. Prusicka-Kołcon, Śniatycze, stan. 45, gm. Komarów, woj. zamojskie, [w:] Informator Archeologiczny. Badania 1992, 1993, s. 89.
J. Poleski, Wczesnośredniowieczne grody w dorzeczu Dunajca, 2004.
Pozycja na mapie
Wyznacz trasę trasy z
Pokaż trasę
Zdjęcia stanowiska