Podstawowe informacje
Miejscowość
Dołhołęka
Województwo
lubelskie
Powiat
Biała Podlaska
Gmina
Międzyrzec Podlaski
Obszar AZP
60-83
Nr stanowiska w miejscowości
1
Nr stanowiska na obszarze
1
Forma terenowa
pagórek meandrowy
Pokrycie terenu
las, nieużytek
Chronologia
IX-XI w.
Cechy
Forma
Stan zachowania
Powierzchnia całości
kolista
zniszczone w części
0,21
Znaleziska
-
Opis

Grodzisko w Dołhołęce usytuowane jest na piaszczystym pagórze meandrowym w obrębie zabagnionej i szerokiej doliny rzeki Piszczanki. Jest to obiekt jednowałowy, kolisty w planie o wymiarach 56 m x 50 m oraz powierzchni majdanu około 0,19 ha. Wał jest zniszczony w części zachodniej, a jego zachowana wysokość wynosi od 0,4 do 3 m. W najwyżej położonym rejonie zachodnim wykopano fosę o głębokości do 2 m. Tu też znajduje się osada podgrodowa zlokalizowana podczas penetracji powierzchniowych.

Grodzisko w Dołhołęce zostało odkryte w końcu XIX wieku przez regionalistę księdza Adolfa Pleszczyńskiego. Po II wojnie światowej badania powierzchniowe przeprowadzili na nim Jan Gurba z Katedry Archeologii UMCS w Lublinie, a w 1971 roku Jerzy Głosik z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Badania wykopaliskowe z ramienia Katedry Archeologii UMCS w Lublinie zrealizował Sławomir Jastrzębski w 1977 roku. Wykopy o łącznej powierzchni 60 m2 założono w obrębie majdanu oraz wału odkrywając ślady użytkowe (warstwa kulturowa i obiekty) oraz konstrukcję umocnień. Wał miał szerokość 4,5-5 m u podstawy i został wybudowany jako drewniano-ziemny. Wnętrze wypełniała zbita glina o szerokości od 1,7 do 2 m u podstawy wzmocniona drewnem – skrzynia lub szalunek/płot? Ślady spalonego drewna uchwycono na styku z majdanem.
Na majdanie odsłonięto relikty prostokątnej jamy o wymiarach 3,6 m x 2,2 m i głębokości 0,9 m zinterpretowanej przez autora badań jako zagłębienie przywałowe. Analiza planu wskazuje, że mogła to być jama wannowata o funkcji gospodarczej lub mieszkalna. Z jej wypełniska pozyskano znaczną ilość fragmentów potłuczonych naczyń glinianych oraz przęśliki dwustożkowate. Na majdanie odkryto również kilka zagłębień paleniskowych z kamieniami i spalenizną, które zdaniem autora tworzyły konstrukcję obiektu naziemnego.
Na podstawie materiału ruchomego, głównie ceramiki naczyniowej, S. Jastrzębski przyjął funkcjonowanie obiektu pomiędzy IX a XI wiekiem. Maria Miśkiewicz nieco postarzyła datowanie grodziska odnosząc je do VIII/IX-X w. W 1997 roku M. Bienia penetrował grodzisko pozyskując z powierzchni oraz licznych jam zwierzęcych ceramikę i grot strzały datowane na X-XI w. Z powierzchni grodziska pozyskano również ceramikę młodszą z X-XII wieku, co może sugerować 2 fazy funkcjonowania obiektu.
Grodzisko w Dołhołęce nawiązuje do niewielkich założeń obronnych charakterystycznych dla Słowiańszczyzny Północno-zachodniej.

 

-
Badania archeologiczne
Rok (rozpoczęcia)
Kierownik badań
Rodzaj badań
Miejsce przechowywania zbiorów
1977
Sławomir Jastrzębski
badania wykopaliskowe
Instytut Archeologii UMCS
Literatura
S. Nosek, Materiały do badań nad historią starożytną i wczesnośredniowieczną międzyrzecza Wisły i Bugu, Annales UMCS, 1957.
J. Gurba, Grodziska Lubelszczyzny, 1976.
S. Jastrzębski, Badania weryfikacyjne na grodziskach w Ewopolu, woj. Lublin i Dołhołęce, woj. Biała Podlaska, [w:] Sprawozdania Archeologiczne, 1988 tom 40, s. 271-290.
M. Bienia, Grodziska wczesnośredniowieczne istniejące i domniemane na terenie dzisiejszego województwa bialskopodlaskiego, 1998, s. 12-15.
S. Hoczyk-Siwkowa, Typologia grodzisk wczesnośredniowiecznych między Wisłą a Bugiem (VII-X w.), [w:] Studia nad etnogenezą Słowian i kulturą Europy wczesnośredniowiecznej, 1998, s. 47-53.
M. Bienia, Dołhołęka, gm. Międzyrzec Podlaski, pow. bialski. Grodzisko, [w:] Grody Lubelszczyzny od XI do XIV wieku, Skarby z Przeszłości, 2019 tom 20, s. 143-146.
Pozycja na mapie
Wyznacz trasę trasy z
Pokaż trasę
Zdjęcia stanowiska